Strona główna

Eksploatacja złóż

Maszyny
i
urządzenia górnicze

Miernictwo górnicze

Zajęcia praktyczne

Zmiany
w przepisach górniczych
 z dnia 01.07.2017

 

Ochrona pracowników przed pyłami szkodliwymi dla zdrowia

I.        Pyły szkodliwe w powietrzu kopalnianym... 1

1.        Podział pyłów w zależności od działania na organizm ludzki 1

1.        Zagrożenie pylicą płuc. 2

2.        Pomiar stężenia pyłu. 2

3.        Ochrona przed pyłem... 3

II.       Wybrane przepisy górnicze. 4

III.          Załącznik. 9

 

I.  Pyły szkodliwe w powietrzu kopalnianym

W powietrzu kopalnianym mogą znajdować się pyły szkodliwe lub niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzkiego. Są to bardzo drobne cząstki węgla i skał płonnych o średnicy od 0 do 1 mm powstałe przy urabianiu calizny oraz przy kruszeniu i transporcie urobku.

1.    Podział pyłów w zależności od działania na organizm ludzki

Pyły, w zależności od działania na organizm ludzki, można podzielić na:

   Pyły toksyczne. Pyły związków chemicznych, które mogą być rozpuszczalne płynach ustrojowych i powodować przez to zatrucia (np. pyły związków ołowiu, miedzi, cynku, manganu, niklu itp.),

   Pyły drażniące. Większość pyłów posiada oddziaływanie drażniące na zewnętrzne części ciała, spojówki oczu, błony śluzowe górnych dróg oddechowych,

   Pyły alergiczne. Do pyłów o działaniu alergicznym (uczulającym) należą głównie pyły pochodzenia organicznego, np. pyły bawełny, wełny, lnu, drewna, pyłki kwiatowe itp.,

   Pyły rakotwórcze. Pyły powodujące powstanie chorób nowotworowych. Należą do nich: azbest, pyły drewna twardego buku i dębu,

   Pyły powodujące powstanie pylicy płuc

1.    Zagrożenie pylicą płuc

Pyły zawarte w powietrzu, którym oddychamy w zależności od frakcji mogą mieć różne działanie:

   ziarna powyżej 30 µm zatrzymują się już w tchawicy,

    ziarna do 10 µm mogą przedostawać się aż do oskrzelików końcowych,

    ziarna do 3 µm osadzają się w lejkach oskrzelikowych,

   ziarna 1 µm osadzają się w pęcherzykach płucnych.

Cząstki pyłu osadzone w górnych drogach oddechowych są wydalane na zewnątrz układu oddechowego i nie powodują schorzeń, a cząstki zatrzymywane w pęcherzykach płucnych wydalane są powolnie i nie dość efektywnie w przypadku dużej ilości pyłu. Sam proces odkładania się pyłów nie powoduje zmian czynnościowych, jednak niektóre pyły wywołują w płucach reakcje związane z tworzeniem się tkanki łącznej. Pyły te nazywamy fibrogennymi. Do pyłów silnie fibrogennych zaliczamy gównie wolną krystaliczną krzemionkę (SiO2), azbest, talk i w mniejszym stopniu węgiel.

Za wyjątkowo szkodliwy uważany jest ten pył, który wywołuje pylicę. Najpowszechniejszym rodzajem pylic jest krzemica. Chorobę tę wywołuje pył zawierający wolną krzemionkę (SiO2). Pył krzemionki rozpuszcza się w płynach biologicznych, powoduje zwłóknienie tkanki płucnej. Czysty pył węglowy, nie powoduje zwłóknienia tkanki płucnej, jednak w płucach powstają „złogi pyłu”, w wyniku czego zmniejsza się powierzchnia oddechowa płuc.

 

Szkodliwe działanie pyłu zawierającego SiO2 na organizm ludzki zależy od:

   rodzaju pyłu,

   wielkości poszczególnych cząstek,

   kształtu cząstek (włókna, kształty ostre, obłe),

    stężenia pyłu w powietrzu,

   czasu ekspozycji,

   zawartości wolnej krystalicznej krzemionki,

   rozpuszczalności pyłu w cieczach ustrojowych,

Powyższe czynniki służą do oceny stopnia zagrożenia niebezpieczeństwa spowodowanego pyłem przedostającym do organizmu przez układ oddechowy.

2.    Pomiar stężenia pyłu

Stężenie pyłu w powietrzu mierzy się metodą filtracyjną, określając ilość pyłu grawimetrycznie za pomocą pyłomierza Barbara 3A. Metoda filtracyjna polega na przepuszczeniu pewnej ilości powietrza przez odpowiedni filtr. Pył osadza się na filtrze, a więc znając ilość przepuszczonego powietrza oraz różnicę masy filtru przed pomiarem i po dokonaniu pomiarów można z łatwością wyliczyć zawartość wagową pyłu w 1 m3 powietrza.

Próby powietrza pobiera się w warunkach typowych dla badanych stanowisk i typowego procesu produkcyjnego, zapewniając ich reprezentatywność dla całego dnia pracy lub dla wybranego krótszego okresu.

Wyniki pomiarów stężenia pyłu na stanowisku pracy interpretuje się następująco:

   w przypadku, gdy górna granica średniego stężenia nie przekracza wartości NDS, wtedy są dopuszczalne warunki pyłowe,

   o ile górna granica przedziału ufności dla średniego stężenia jest powyżej wartości NDS, wtedy są warunki pyłowe szkodliwe.

 

3.    Ochrona przed pyłem

Dla ochrony przed pyłem stosuje się różne środki, których zadaniem jest ograniczenie lub likwidacja emisji pyłu na stanowiskach pracy.

Do najważniejszych należą:

   zmiana procesu technologicznego pod kątem zmniejszenia emisji pyłu na stanowiskach pracy,

    nawilżanie pokładów węglowych,

    hermetyzacja procesu produkcyjnego,

   automatyzacja procesu produkcyjnego,

   stosowanie urządzeń odpylających,

   pozbawienie lotności pyłu przy pomocy wody i innych środków,

   stosowanie urządzeń wentylacyjnych,

   stosowanie ochron osobistych odpowiednio dobranych do danego stanowiska pracy.

Proszę zwrócić uwagę na kolejność wymienionych powyżej środków ochrony przed pyłem. Ochrony osobiste wymienione są dopiero na końcu, a więc najpierw należy zastosować wyżej wymienione środki, a gdy one okażą się niedostatecznie skuteczne to wtedy stosujemy ochrony osobiste (najczęściej są to półmaski). Gdy pada pytanie jakie stosujemy środki ochrony przed pyłem to prawie w 100% pada odpowiedź – maski filtrujące. Świadczy to o braku świadomości wśród braci górniczej, czego efektem są śmiertelne choroby płuc.

Prawidłowy dobór sprzętu ochrony dróg oddechowych powinien być poprzedzony rozpoznaniem zagrożeń występujących na stanowisku pracy, polegającym na:

   identyfikacji wszystkich występujących czynników szkodliwych,

   pomiarze stężeń tych czynników,

   określeniu wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS, NDSCh),

   określeniu ewentualnego niedoboru tlenu.

 

Sprzęt ochrony dróg oddechowych

W górnictwie stosujemy głównie półmaski filtrujące i filtry, które ze względu na zakres stosowania dzielą się na klasy:

Klasa P1 - sprzęt o małej skuteczności ochronnej - chroni układ oddechowy przed aerozolami (pył, dym, mgła), których stężenie fazy rozproszonej nie przekracza czterokrotnie ustalonej dla nich wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia (4xNDS).

Klasa P2 - sprzęt o średniej skuteczności ochronnej - chroni układ oddechowy przed aerozolami (pył, dym, mgła), których stężenie fazy rozproszonej nie przekracza dziesięciokrotnie ustalonej dla nich wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia (10xNDS).

Klasa P3 - sprzęt o wysokiej skuteczności ochronnej - chroni układ oddechowy przed aerozolami (pył, dym, mgła), których stężenie fazy rozproszonej nie przekracza dwudziestokrotnie ustalonej dla nich wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia (20xNDS)

Inaczej prościej:

Klasa P1 - sprzęt o małej skuteczności ochronnej - chroni układ oddechowy przed pyłami których stężenie nie przekracza 4xNDS

Klasa P2 - sprzęt o średniej skuteczności ochronnej - chroni układ oddechowy przed pyłami których stężenie nie przekracza 10xNDS

Klasa P3 - sprzęt o wysokiej skuteczności ochronnej - chroni układ oddechowy przed pyłami których stężenie nie przekracza 20xNDS

 

 

Rys. 1. Sprzęt ochrony dróg oddechowych przed pyłami    a- półmaska filtrująca     b- półmaska filtrująca z zaworem oddechowym     c- półmaska wielorazowa

 

Każdy producent w instrukcji użytkowania powinien podać minimalny czas ochronnego działania sprzętu w określonych warunkach badań np. przy określonym stężeniu substancji szkodliwej i objętościowym natężeniu przepływu powietrza lub całkowitej masie pochłoniętej substancji szkodliwej, co pozwoli na określenie czasu jego użytkowania.

 

Znakowanie półmasek filtrujących

Znakowanie półmasek filtrujących składa się z następujących symboli:

- FFP1, FFP2, FFP3 – oznaczają  pierwszą, drugą i trzecią klasę ochronną;

-NR – oznacza, że wyrób przeznaczony jest do jednokrotnego użycia;

- R -  oznacza, że wyrób przeznaczony jest do wielokrotnego użycia;

- D – oznacza, że wyrób spełnia wymagania zatkania.

 

 

 

 

II.      Wybrane przepisy górnicze

 

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ENERGI

z dnia 23 listopada 2016r.

w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych

……………………………………………………………………………………………………..

DZIAŁ IV

Warunki pracy i ochrony zdrowia

Rozdział 1

Warunki ogólne

§218. 1. W zakładzie górniczym przeprowadza się badania i dokonuje się pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i promieniowania jonizującego — w trybie określonym przepisami wydanymi na podstawie art. 228 §3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. —Kodeks pracy oraz na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000r. —Prawo atomowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 576 i 935), z wyłączeniem pyłów, zagrożeń klimatycznych i czynników szkodliwych określonych w §142 ust. 2, dla których dokonuje się badań zgodnie z przepisami rozporządzenia.

2. Wyniki badań i pomiarów, o których mowa w ust. 1, poszczególnych czynników szkodliwych dla zdrowia są przekazywane służbie bezpieczeństwa i higieny pracy zakładu górniczego.

§219. 1. W zakładzie górniczym stosuje się środki ochrony pracowników przed oddziaływaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, mające na celu niedopuszczenie do przekroczenia wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) lub najwyższych dopuszczalnych natężeń (NDN) tych czynników.

2. Dopuszczenie do pracy osób w warunkach przekroczenia wartości NDS i NDN czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy bez stosowania środków ochrony, o których mowa w ust 1, jest niedopuszczalne.

3. Pracownikom zapewnia się informacje o warunkach pracy i wynikach oceny ryzyka zawodowego, a w szczególności dotyczące:

1) wartości stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, zagrożeń stwarzanych przez te czynniki w miejscu pracy oraz potencjalnych skutków dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracowników;

2) podjętych działań i stosowanych środków zabezpieczających i ochronnych niezbędnych do wyeliminowania lub ograniczenia ryzyka zawodowego oraz okoliczności, w których takie środki należy stosować;

3) bezpiecznych metod wykonywania pracy, ograniczających narażenie do możliwie najniższego poziomu

4) prawidłowego stosowania odpowiednio dobranych środków ochrony indywidualnej.

§220. Pracowników wyposaża się w odpowiednie środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze[1].

§221. Niedopuszczalne jest stosowanie w atmosferze zagrożonej wybuchem środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego[2] mogących:

1) być źródłem iskry lub luku elektrycznego, spowodowanych elektrycznością statyczną lub uderzeniem

2) spowodować zapłon mieszaniny wybuchowej.

§222. 1. Środki ochrony indywidualnej, o których mowa w §220, stosuje się w przypadku braku możliwości uniknięcia lub ograniczenia zagrożenia za pomocą środków ochrony zbiorowej lub odpowiedniej organizacji pracy.

2. Warunki stosowania środków ochrony indywidualnej są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego przy uwzględnieniu poziomu i zmienności ryzyka powodowanego danym zagrożeniem, cech stanowiska pracy oraz właściwości ochronnych tych środków.

§223. 1. W zakładzie górniczym utrzymuje się nie mniej niż jeden punkt pierwszej pomocy, czynny w trakcie każdej zmiany roboczej, odpowiednio wyposażony, w szczególności w sprzęt reanimacyjny oraz umożliwiający bezpieczny transport rannego lub chorego.

2. Wykonujących pracę w ruchu zakładu górniczego szkoli się w udzielaniu pierwszej pomocy.

3. Zapewnia się obecność na poszczególnych zmianach roboczych w rejonie obłożonego wyrobiska eksploatacyjnego i obłożonego przodka korytarzowego nie mniej niż jednego pracownika przeszkolonego w udzielaniu pierwszej pomocy, w szczególności w zakresie wykonywania reanimacji, posiadającego wyposażenie umożliwiające udzielanie pierwszej pomocy, składające się z apteczki pierwszej pomocy, zwanego dalej „sanitariuszem”. Obecność sanitariuszy w pozostałych oddziałach ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

4. Przebywanie w wyrobisku osoby nieposiadającej przy sobie sterylnego opatrunku jest niedopuszczalne.

5. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do likwidowanych zakładów górniczych oraz działalności, o której mowa w art. 2 ust 1 ustawy, pod warunkiem uzyskania zgody kierownika ruchu zakładu górniczego albo kierownikiem ruchu zakładu i wprowadzenia innych działań w zakresie udzielania pierwszej pomocy, dostosowanych do występujących zagrożeń.

§224. Jeżeli osoba wykonująca pracę ulegnie w jej trakcie wypadkowi lub zachoruje, osoba znajdująca się w jej pobliżu niezwłocznie:

1) udziela jej pierwszej pomocy;

2) powiadamia:

a) sanitariusza,

b) najbliższą osobę dozom ruchu zakładu górniczego lub dyspozytora ruchu zakładu górniczego.

 

Rozdział 2

Ochrona pracowników przed pyłami szkodliwymi dla zdrowia

§225. W zakładzie górniczym, w którym w trakcie procesów technologicznych są wytwarzane pyły szkodliwe dla zdrowia, zwane dalej „pyłami”, organizuje się służby w celu rozpoznawania i kontroli zwalczania tego zawożenia.

§226. Niedopuszczalne jest stosowanie maszyn i urządzeń, które w procesach technologicznych wytwarzają pyły i nie są wyposażone w sprawnie działające urządzenia ograniczające zapylenie, oraz niesprawnych urządzeń i środków wykorzystywanych do obniżania stężenia pyłów w powietrzu.

§227. Niedopuszczalne jest wykonywanie pracy na stanowiskach, na których występuje przekroczenie najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) pyłów w powietrzu oraz nie ma możliwości zapewnienia skutecznych środków ochrony.

§228. 1. W przypadku stwierdzenia na stanowiskach pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) pyłów w powietrzu stosuje się środki techniczne lub dokonuje się zmian technologicznych i organizacyjnych w celu osiągnięcia dopuszczalnych wartości stężeń pyłów w powietrzu.

2. Ocena skuteczności działań profilaktycznych podjętych w celu obniżenia na stanowiskach pracy stężenia pyłów w powietrzu oraz planowanie i realizacja nowych przedsięwzięć w tym zakresie, jest dokonywana okresowo przez kierownika ruchu zakładu górniczego na podstawie porównania wyników pomiarów stężenia pyłów w powietrzu wykonanych przed rozpoczęciem tych działań i w terminie do 7 dni po ich zakończeniu.

§229. Pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występuje zagrożenie pyłami:

1) wyposaża się w odpowiednie środki ochrony indywidualnej dróg oddechowych dostosowane do wielkości występującego zagrożenia i spełniające wymagania w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. poz. 542, 1228 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 1089);

2) szkoli się w zakresie zasad stosowania środków, o których mowa w pkt 1.

§230. W zależności od stopnia zagrożenia pyłami, częstości narażenia na to zagrożenie, cech stanowiska pracy pracownika i skuteczności działania środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych, pracodawca określa warunki stosowania tych środków, a w szczególności czas i przypadki, w których są używane.

§231. System prawidłowego doboru oraz zaopatrzenia pracowników w środki ochrony indywidualnej dróg oddechowych jest organizowany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§232. 1. Doboru środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych dokonuje się dla poszczególnych stanowisk pracy, na podstawie wyników pomiarów stężenia pyłów w powietrzu wykonanych w trakcie części procesu technologicznego, w której jest wytwarzana największa ilość pyłów.

2. Przy doborze środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych uwzględnia się wymaganą klasę ochronną tych środków oraz własności użytkowe decydujące o komforcie pracy w warunkach wzrostu stężenia pyłów w powietrzu i mikroklimatu występujących w zakładzie górniczym.

3. Na podstawie aktualnych wyników pomiarów stężenia pyłów w powietrzu kierownik ruchu zakładu górniczego:

1) dokonuje oceny narażenia pracowników na poszczególnych stanowiskach pracy na działanie pyłów;

2) określa minimalne i obowiązujące klasy ochronne środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych dla poszczególnych stanowisk pracy;

3) określa zasady stosowania środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych.

4. W zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, prowadzących eksploatację systemami ścianowymi, pracownikom zatrudnionym na stanowiskach pracy na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń NDS pyłów, zapewnia się w obłożonych do eksploatacji ścianach oraz w drążonych wyrobiskach korytarzowych możliwość stosowania półmasek lub masek wielokrotnego użytku skompletowanych z elementami oczyszczającymi — filtrami odpowiedniej klasy ochronnej.

§233. Jeżeli na stanowisku pracy stężenie pyłów w powietrzu przekroczy:

1) najwyższe dopuszczalnie stężenie (NDS) i nie przekroczy czterokrotności najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) na stanowiskach pracy — stosuje się sprzęt filtrujący klasy nie niższej niż P-1;

2) czterokrotność najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) i nie przekroczy dziesięciokrotności najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) — stosuje się sprzęt filtrujący klasy nie niższej niż P-2;

3) dziesięciokrotność najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) i nie przekroczy dwudziestokrotności najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) — stosuje się sprzęt filtrujący klasy P-3.

§234. 1. Pomiarów stężenia pyłów w powietrzu dokonuje się nie później niż w terminie 7 dni po:

1) rozpoczęciu drążenia wyrobiska górniczego w zakresie dotyczącym:

a) stanowisk pracy w jego rejonie

b) stanowisk pracy, na których mógł wystąpić wzrost stężenia pyłów w powietrzu w związku z jego rozpoczęciem

2) oddaniu do ruchu nowego obiektu lub urządzenia wytwarzającego pyły;

3) wprowadzeniu zmian technologicznych, które mogą spowodować wzrost wytwarzania pyłów;

4) wystąpieniu zaburzeń lub zmian geologicznych w wyrobisku eksploatacyjnym lub drążonym wyrobisku korytarzowym mogących powodować podczas urabiania lub drążenia większe od dotychczasowego wytwarzanie pyłów lub wzrost procentowej zawartości wolnej krystalicznej krzemionki w pyle;

5) wprowadzeniu nowego lub modernizacji istniejącego rozwiązania technicznego mającego na celu obniżenie stężenia pyłów w powietrzu, w celu dokonania oceny skuteczności prowadzonych działań profilaktycznych.

2. Pomiarów, na podstawie których określa się minimalną klasę ochronną środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych, dokonuje się nie później niż 7 dni po:

1) zakończeniu okresu rozruchu — w przypadku nowo uruchamianych ścian

2) uzyskaniu 20 m postępu — w przypadku nowo uruchamianych przodków kombajnowych.

3. Pomiarów stężenia pyłów w powietrzu na stanowiskach pracy zlokalizowanych w rejonach ścian oraz drążonych wyrobisk korytarzowych dokonuje się nie rzadziej niż raz na 12 miesięcy.

4. W przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1—4 i ust 2, do czasu dokonania doboru odpowiedniej klasy środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych, na podstawie wyników pomiarów stężenia pyłów w powietrzu, stosuje się środki ochrony indywidualnej układu oddechowego klasy trzeciej.

§235. Wyniki pomiarów stężenia pyłów w powietrzu dla stanowisk pracy na zmianie wydobywczej uznaje się za reprezentatywne, jeżeli w trakcie pobierania prób uzyskano:

1) nie mniej niż średni zmianowy postęp —w przypadku stanowisk pracy, na których wzrost stężenia pyłów w powietrzu powstaje w związku z eksploatacją ściany

2) średni postęp zmianowy — w przypadku stanowisk pracy, na których wzrost stężenia pyłów w powietrzu powstaje w związku z drążeniem przodka.

§236. 1. Dane dotyczące pracownika wykonującego pracę w środowisku zagrożonym pyłami rejestruje się i przechowuje.

2. W okresie miesięcznym i rocznym dokonuje się zestawień:

1) liczby dniówek przepracowanych przez pracownika w warunkach przekroczenia najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) pyłów;

2) ilości stwierdzonych i udokumentowanych przypadków niestosowania lub nieprawidłowego stosowania przez pracownika środków ochrony indywidualnej dróg oddechowych.

Rozdział 3

Pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne

§237. 1. W podziemnych wyrobiskach zakładów górniczych instaluje się urządzenia i pomieszczenia przystosowane do zaspokajania potrzeb higieniczno-sanitarnych.

2. O ilości i rozmieszczeniu pomieszczeń i urządzeń, o których mowa w ust. 1, decyduje kierownik ruchu zakładu górniczego.

§238. 1 - Wieszanie na hakach w łaźniach typu łańcuszkowego narzędzi i przedmiotów ostrych, ciężkich i tłukących się jest niedopuszczalne.

2. W zakładach górniczych zapewnia się pranie, czyszczenie, suszenie, konserwację, naprawę odzieży i obuwia roboczego oraz odkażanie środków ochrony indywidualnej.

§239. Na podszybiach szybów zjazdowych urządza się poczekalnie.

 

 

III.                       Załącznik

 

W rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, ustalono progi akceptowalnego ryzyka, jako wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS). Stężenia te wyrażono masą szkodliwego czynnika, mierzoną w miligramach na 1 m3 powietrza, którym pracownicy oddychają. Szkodliwe czynniki, których nie można wyrazić w jednostkach masy wyrażone są w jednostkach właściwych dla danego czynnika. Mówimy wówczas o najwyższym dopuszczalnym natężeniu(NDN).

Najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS) ustalono jako stężenie średnie ważone, którego oddziaływanie na pracownika w ciągu 8-godzinnego czasu pracy i 42-godzinnego tygodniowego wymiaru czasu pracy przez okres jego aktywności zawodowej nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń.

Najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe (NDSCh) ustalono jako wartość średnia, która nie powinna spowodować ujemnych zmian w stanie zdrowia pracownika oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń, jeżeli utrzymuje się w środowisku pracy nie dłużej niż 30 minut w czasie zmiany roboczej. Jest to ryzyko dopuszczalne pod warunkiem ograniczenia czasu ekspozycji lub zastosowania ochron osobistych.

Najwyższe dopuszczalne stężenie pułapowe (NDSP) ustalono jako granicę koncentracji, która ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia pracownika nie może być w środowisku pracy przekroczona w żadnym momencie. Jest to więc poziom nieakceptowanego ryzyka.

ppm (ang. parts per million) - sposób wyrażania stężenia bardzo rozcieńczonych roztworów związków chemicznych. Stężenie to jest pochodną ułamka molowego i określa ile cząsteczek związku chemicznego przypada na 1 milion cząsteczek roztworu.

1 \ {\rm ppm} = \frac {1} {10^{6}} \implies 10^{-4}\%

W przypadku mieszanin gazów stężenie wyrażone w ppm może być łatwo przeliczone ze stężenia molowego poprzez pomnożenie tego ostatniego przez milion. W przypadku roztworów ciekłych sytuacja się komplikuje, gdyż trzeba jeszcze wziąć pod uwagę gęstość i masę cząsteczkową rozpuszczalnika.

 

Zebrał i opracował: Czesław Zając     

 

                                                                      

Bibliografia:

- T. Bielewicz, B. Prus, J. Honysz ; Górnictwo Część I  Wydawnictwo ŚLĄSK 1993r.

- J. Czechowicz, M. Mastaliński, M. Surowiec; Górnictwo Część III , Wydawnictwo ŚLĄSK 1984r.

- A. Frycz; Klimatyzacja kopalń, Wydawnictwo ŚLĄSK 1981r.

 



[1] powinno być ochronne, gdyż odzież i obuwie robocze chronią przed zabrudzeniem. W celu zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracownika, przed występowaniem niebezpiecznych lub szkodliwych czynników w środowisku pracy stosujemy odzież i obuwie ochronne.

[2] powinno być ochronne, gdyż odzież i obuwie robocze chronią przed zabrudzeniem. W celu zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracownika, przed występowaniem niebezpiecznych lub szkodliwych czynników w środowisku pracy stosujemy odzież i obuwie ochronne.