Strona główna

Eksploatacja złóż

Maszyny
i
urządzenia górnicze

Miernictwo górnicze

Zajęcia praktyczne

Zmiany
w przepisach górniczych
 z dnia 01.07.2017

 

Zasoby złóż kopalin użytecznych

 

Spis Treści

 

I.               Zasady obliczania zasobów kopaliny w złożu. 1

II.             Zasoby bilansowe i pozabilansowe. 2

1.               Zasoby bilansowe  2

2.               Zasoby pozabilansowe  2

3.               Straty  2

4.               Zasoby przemysłowe  2

III.           Głębinowy wykres zasobów. 2

 

 

        I.    Zasady obliczania zasobów kopaliny w złożu.

 

 W celu obliczenia ilości kopaliny użytecznej, czyli zasobów złoża, należy obliczyć jego objętość. W tym celu wykorzystujemy dane otrzymane z przeprowadzonych robót rozpoznawczych. Następnie na podstawie pobranych próbek ustalamy gęstość kopaliny użytecznej.

Zasoby złoża oblicza się ze wzoru:

 

gdzie

Q         — zasoby t

V           objętość złoża, m3

ρ (ro)      gęstość[1] kopaliny użytecznej,  t/m3 (dla węgla 1,3 t/m3).

 

Dla złóż pokładowych objętość złoża oblicza się ze wzoru:

V =

gdzie

P — powierzchnia pokładu obliczona z mapy pokładowej, m2

h —średnia grubość pokładu, m,

ρ — gęstość kopaliny użytecznej (dla węgla 1,3 t/m3).

W przypadku pokładu o kącie nachylenia większym niż 100 jego objętość oblicza się ze wzoru:

V =

gdzie

α kąt nachylenia pokładu

Jeżeli złoże składa się z kilku pokładów, to zasoby oblicza się dla każdego pokładu oddzielnie. Obecnie do obliczania powierzchni złoża i jego objętości wykorzystuje się specjalistyczne oprogramowanie komputerowe. Przy obliczaniu zasobów złóż rud metali i innych minerałów należy obliczyć ilość metalu lub minerału użytecznego zawartego w złożu.

Całkowitą ilość kopaliny w złożu nazywamy zasobami geologicznymi.

Geologiczne zasoby podzielone zostały z punktu widzenia dokładności ich rozpoznania na: D, C2, C1, B i A. Zasoby kategorii D należą do najmniej rozpoznanych, a zasoby kategorii A do najlepiej poznanych, określając jednocześnie warunki, jakie powinny być spełnione przy rozpoznawaniu zasobów złoża w poszczególnych kategoriach.

Zasoby geologiczne dzieli się na bilansowe i pozabilansowe.

 

     II.    Zasoby bilansowe i pozabilansowe.

1.    Zasoby bilansowe

 Stanowią tę część zasobów geologicznych, które przy obecnym stanie techniki mogą być eksploatowane z korzyścią. Kwalifikację zasobów do kategorii bilansowych dokonuje sie w oparciu o dwa główne kryteria: ekonomiczne i techniczne.

2.     Zasoby pozabilansowe

Stanowią tę pozostałą część zasobów geologicznych, która z powodu dużej głębokości zalegania, małej grubości pokładów, silnego zawodnienia lub innych utrudnień nie może być eksploatowana przy obecnym stanie techniki. Nie jest jednak wykluczone, że mogą one w przyszłości być eksploatowane. W miarę postępu techniki lub wzrostu popytu mogą być przeklasyfikowane z części zasobów pozabilansowych do bilansowych.

3.    Straty

Wybranie całości zasobów bilansowych nie jest zawsze możliwe i cześć z nich nie jest wybrana z różnych przyczyn zostaje na dole, jako tzw. straty ( filary ochronne, oporowe, graniczne, ogniowe, wodne, niecałkowite wybranie pokładu w zależności o zastosowanego systemu).

4.    Zasoby przemysłowe

Zasoby przemysłowe brutto

Zasoby bilansowe pomniejszone o straty to zasoby przemysłowe brutto.

Zasoby przemysłowe netto

Zasoby przemysłowe brutto pomniejszone o straty powstałe przy przeróbce mechanicznej kopaliny użytecznej (wskutek niedoskonałości procesu przeróbczego) noszą nazwę zasobów przemysłowych netto.

 

   III.    Głębinowy wykres zasobów.

 

Dla zbadanych i rozpoznanych złóż węgla w określonych granicach terytorialnych (kopalnia, zjednoczenie, państwo) sporządza się graficzny obraz zasobów danego obszaru w postaci głębinowe go wykresu zasobów (rys. 1). Na wykresie tym odmierza się na osi rzędnych w dół głębokości, a na osi odciętych wielkości zasobów kopaliny licząc od powierzchni.

Rys.1. Wykres zasobów części pokładu węgla, służący do określania zasobów na dowolnej głębokości w zbadanej części złoża.

 

Zebrał i opracował: Czesław Zając                             wrzesień 2005   styczeń 2015  styczeń 2018

 

 

Literatura:

-Bielewicz. T, Prus B., Górnictwo, Wydawnictwo Śląsk 1984 r.

- Chudek M., Wilczyński S., Żyliński R., Podstawy górnictwa, Wydawnictwo Śląsk 1977 r.

- Poradnik górnika, Wydawnictwo Śląsk 1972 r.

- Bielewicz. T, Prus B., Honysz J. Górnictwo, Wydawnictwo Śląsk 1993 r.

- Zarys nauki o złożach, Wydawnictwo Geologiczne - Warszawa 1964 r.


 

 

 



[1]            ρ - gęstość (ro)    m- masa w (kg)        V – objętość w (m3)

Jednostką gęstości w układzie SI jest [kg/m3]. W górnictwie przy liczeniu zasobów stosujemy [t/m3]